Miniatura_Opracowania naukowe - Źródła

„…wierzymy mocno że wrócisz…” Korespondencja wydobyta z dołów śmierci Charkowa i Miednoje ze zbiorów Muzeum Katyńskiego

Pod­czas pro­wa­dzo­nych w latach dzie­więć­dzie­sią­tych XX wie­ku prac eks­­hu­­ma­­cy­j­no-son­da­­żo­­wych w mogi­łach Char­ko­wa i Mied­no­je eki­py pol­skich bada­czy odna­la­zły tysią­ce arte­fak­tów, któ­re sta­no­wią dowo­dy w spra­wie Zbrod­ni Katyń­skiej. Więk­szość z nich prze­szła wte­dy spe­cja­li­stycz­ne zabie­gi kon­ser­wa­tor­skie, co pozwo­li­ło na zabez­pie­cze­nie tych przed­mio­tów, spo­czy­wa­ją­cych w zie­mi przez dzie­się­cio­le­cia, a po wycią­gnię­ciu na powierzch­nię i świa­tło nara­żo­nych na przy­spie­szo­ne znisz­cze­nie. Arte­fak­ty te, w więk­szo­ści ano­ni­mo­we, sta­no­wią naj­cen­niej­szy depo­zyt Rodzin Katyń­skich, począt­ko­wo spo­czy­wa­ją­cy w archi­wach Rady Ochro­ny Pamię­ci Walk i Męczeń­stwa, a następ­nie prze­ka­za­nych do zbio­rów Muzeum Katyń­skie­go i czę­ścio­wo udo­stęp­nio­nych w eks­po­zy­cji w sie­dzi­bie MK na war­szaw­skiej Cytadeli.

Czy­taj dalej…
Miniatura_Opracowania naukowe

Adam Basak, Historia pewnej mistyfikacji

Autor już na wstę­pie okre­śla, że czy­tel­nik nie dowie się z niej wie­le o samej zbrod­ni, lecz przede wszyst­kim o tym, w jaki spo­sób stro­na radziec­ka sta­ra­ła się przed Mię­dzy­na­ro­do­wym Try­bu­na­łem Woj­sko­wym w Norym­ber­dze przy­pi­sać ów mord Niem­com, a kon­kret­nie włą­czyć go w poczet oskar­że­nia Her­ma­na Gӧringa.

Czy­taj dalej…
Miniatura_Opracowania naukowe

Andrzej Kola, Archeologia zbrodni

Zbrod­nia Katyń­ska sta­ła się przez dzie­się­cio­le­cia tema­tem wie­lu pozy­cji nauko­wych i popu­lar­nych. Pisa­li o niej histo­ry­cy, zgro­ma­dzo­no wie­le świa­dectw i wspo­mnień, opi­su­ją­cych to zagad­nie­nie w punk­tu widze­nia rodzin. Opi­sy­wa­na publi­ka­cja sta­no­wi nato­miast prze­łom w doku­men­to­wa­niu wie­dzy o Zbrod­ni Katyń­skiej z dzie­dzi­ny arche­olo­gii, antro­po­lo­gii, medy­cy­ny sądo­wej i geo­de­zji. Jej autor, pro­fe­sor Andrzej Kola, w latach dzie­więć­dzie­sią­tych XX wie­ku kie­ro­wał pra­ca­mi eks­­hu­­ma­­cy­j­no-son­da­­żo­­wy­­mi w Char­ko­wie i Mied­no­je, a następ­nie, już w obec­nym stu­le­ciu, w Kijowie-Bykowni.

Czy­taj dalej…
Miniatura_Opracowania naukowe

Andrzej Rybicki, Uniwersytecka Księga Katyńska

Głów­nym celem publi­ka­cji jest przy­bli­że­nie syl­we­tek czter­na­stu pra­cow­ni­ków Uni­wer­sy­te­tu Jagiel­loń­skie­go, któ­rzy zosta­li zamor­do­wa­ni z roz­ka­zu władz ZSRR w 1940 roku. Autor książ­ki wyko­nał impo­nu­ją­cą pra­cę badaw­czą, pozy­sku­jąc mate­ria­ły do swo­je­go opra­co­wa­nia zarów­no w archi­wach, jak i pośród człon­ków rodzin boha­te­rów publi­ka­cji. Nie­zwy­kle istot­nym ele­men­tem książ­ki jest iko­no­gra­fia – zdję­cia zamor­do­wa­nych pra­cow­ni­ków Uni­wer­sy­te­tu Jagiel­loń­skie­go oraz repro­duk­cje zwią­za­nych z nimi dokumentów.

Czy­taj dalej…
Miniatura_Opracowania naukowe

Franz Kadell, Katyń w oczach Zachodu

Książ­ka Fran­za Kadel­la Katyń w oczach Zacho­du to kolej­na pozy­cja tego auto­ra uka­zu­ją­ca tema­ty­kę Zbrod­ni Katyń­skiej, jej prze­bieg, zna­cze­nie, zmo­wę mil­cze­nia i kłam­stwo, któ­re na dzie­się­cio­le­cia zde­ter­mi­no­wa­ło dąże­nia Pol­ski do ujaw­nie­nia praw­dy o Katyniu. 

Czy­taj dalej…
Miniatura_Opracowania naukowe

Franz Kadell, Kłamstwo katyńskie

„Katyń jest sym­bo­lem. Kry­je się za nim zarów­no likwi­da­cja dużej czę­ści pol­skiej eli­ty, jak i zwią­za­na z tym trau­ma pol­skie­go naro­du”. Tymi sło­wa­mi Franz Kadell roz­po­czy­na opo­wieść o zbrod­ni, któ­ra wpi­sa­ła się nie tyl­ko w histo­rię Pol­ski, Nie­miec czy Związ­ku Sowiec­kie­go, ale tak­że Wiel­kiej Bry­ta­nii i Sta­nów Zjednoczonych.

Czy­taj dalej…
Miniatura_Opracowania naukowe

Jacek Schmidt, Zbrodnia katyńska w gliwickiej prasie 1943 roku

Bro­szu­ra skła­da się z 13 stro­nic tek­stu oraz zesta­wie­nia mate­ria­łów archi­wal­nych: foto­ko­pii oraz cyta­tów z nagłów­ków i arty­ku­łów pra­so­wych z 1943 roku. Pocho­dzą one z pra­sy wyda­wa­nej na Gór­nym Ślą­sku w cza­sie II woj­ny świa­to­wej. Pierw­sze stro­ny autor poświę­cił wyja­śnie­niu swo­je­go oso­bi­ste­go sto­sun­ku do spra­wy Katy­nia. Za gło­sze­nie praw­dy o sowiec­kim spraw­stwie Zbrod­ni Katyń­skiej mia­ły na nie­go i jego rodzi­nę spaść repre­sje – cięż­kie pobi­cie żony, pró­by pod­pa­le­nia miesz­ka­nia oraz wymu­szo­ne prze­nie­sie­nie do pra­cy w innej szkole.

Czy­taj dalej…
Miniatura_Opracowania naukowe

Jadwiga Rogoża, Maciej Wyrwa, Katyń. Przewodnik szlakiem zbrodni

Cen­trum Pol­sko-Rosy­j­skie­­go Dia­lo­gu i Poro­zu­mie­nia powsta­ło w 2011 roku, aby ini­cjo­wać i wspie­rać dzia­ła­nia na rzecz dia­lo­gu w sto­sun­kach mię­dzy obo­ma kra­ja­mi. Jed­nym z pól dzia­łal­no­ści Cen­trum jest przy­bli­ża­nie i upo­wszech­nia­nie w obu spo­łe­czeń­stwach wie­dzy o kul­tu­rze i histo­rii Pol­ski oraz Fede­ra­cji Rosyjskiej.

Czy­taj dalej…
Miniatura_Opracowania naukowe

Jerzy Łojek (pseudonim Leopold Jerzewski), Dzieje sprawy Katynia

Dzie­je spra­wy Katy­nia Jerze­go Łoj­ka nale­żą do tych tytu­łów w piśmien­nic­twie na temat dwu­dzie­sto­wiecz­nej mar­ty­ro­lo­gii Pola­ków, któ­re uka­zu­ją ścież­kę od kłam­stwa i dez­in­for­ma­cji ku prawdzie.
Na dro­dze tej są bez­de­bi­to­we dru­ki i wyda­nia na emi­gra­cji, uni­ka­nie cen­zu­ry, infor­ma­cje prze­ka­zy­wa­ne nie­for­mal­nie i gro­nie zaufa­nych osób. Dzi­siaj trud­no sobie wyobra­zić pra­cę histo­ry­ka w tak nie­przy­ja­znych warunkach.

Czy­taj dalej…
Miniatura_Opracowania naukowe - Świadectwa i wspomnienia

Katyń w literaturze. Międzynarodowa antologia poezji dramatu i prozy

W 1951 roku The­odor Ador­no w dzie­le Pri­smen. Kul­tur­kri­tik und Gesel­l­schaft zawarł sło­wa, któ­re odda­ją ska­lę kosz­ma­ru II woj­ny świa­to­wej i jej wpły­wu na życie miesz­kań­ców nie­mal wszyst­kich miejsc na glo­bie. Pamięt­ne zda­nie brzmi: „Pisa­nie wier­szy po Oświę­ci­miu jest bar­ba­rzyń­stwem”. Trud­no nie być pod wra­że­niem jego roz­dzie­ra­ją­cej sumie­nia mocy i oskar­ży­ciel­skie­go wydźwięku. 

Czy­taj dalej…
Miniatura_Opracowania naukowe

Katyń, Miednoje, Charków – ziemia oskarża

Ta waż­na publi­ka­cja z 1996 roku odwzo­ro­wu­je stan wie­dzy, jakim dys­po­no­wa­li bada­cze spra­wy Katy­nia zale­d­wie kil­ka lat po przy­zna­niu się przez Zwią­zek Radziec­ki do odpo­wie­dzial­no­ści za popeł­nie­nie Zbrod­ni Katyń­skiej (13 kwiet­nia 1990) i po ujaw­nie­niu miejsc kaź­ni w Char­ko­wie (gdzie zgi­nę­li jeń­cy z obo­zu ze Sta­ro­biel­ska) i Mied­no­je (z Ostaszkowa).

Czy­taj dalej…
Miniatura_Opracowania naukowe

Kłamstwo katyńskie. W 60 lat po zbrodni. Katalog wystawy

Odcho­dzą świad­ko­wie, roz­my­wa­ją się gra­ni­ce mię­dzy real­ną gro­zą tota­li­tar­nych zbrod­ni a skon­wen­cjo­na­li­zo­wa­ny­mi for­ma­mi pamię­ci. Kra­kow­ska wysta­wa Kłam­stwo katyń­skie. W 60 lat po zbrod­ni z 2000 roku oraz towa­rzy­szą­cy jej kata­log mia­ły zapo­biec takiej ero­zji pamię­ci. Orga­ni­za­to­ra­mi przed­się­wzię­cia były Fun­da­cja Cen­trum Doku­men­ta­cji Czy­nu Nie­pod­le­gło­ścio­we­go, Insty­tut Jana Paw­ła II, Insty­tut Katyń­ski w Pol­sce i Muzeum Histo­rii Foto­gra­fii w Krakowie.

Czy­taj dalej…
Miniatura_Opracowania naukowe

Krystyna Piórkowska, Anglojęzyczni świadkowie Katynia

Dwu­ję­zycz­na (pol­sko-angie­l­ska) pra­ca, w któ­rej autor­ka śle­dzi losy jeń­ców wojen­nych pocho­dzą­cych ze Sta­nów Zjed­no­czo­nych i Wiel­kiej Bry­ta­nii, wysła­nych przez wła­dze III Rze­szy w cha­rak­te­rze świad­ków na miej­sce eks­hu­ma­cji w Katy­niu. Wyda­rze­nie to sta­ło się istot­ne dla wyja­śnie­nia spra­wy śmier­ci tysię­cy Pola­ków, ale tak­że uru­cho­mi­ło mecha­ni­zmy będą­ce przy­czy­ną wstrzą­sów poli­tycz­nych w Sta­nach Zjed­no­czo­nych po II woj­nie światowej.

Czy­taj dalej…
Miniatura_Opracowania naukowe

Maciej Wyrwa, Nieodnalezione ofiary Katynia?

Biblio­te­ka wypeł­nio­na opra­co­wa­nia­mi z róż­nych dzie­dzin i ujaw­nie­nie wie­lu doku­men­tów doty­czą­cych spra­wy Katy­nia – to wszyst­ko sta­je pod zna­kiem zapy­ta­nia, jeśli pyta­my o osta­tecz­ną licz­bę Ofiar i ich dane. Mimo dzie­się­cio­le­ci badań i zabie­gów dyplo­ma­tycz­nych na linii Pol­ska – Rosja i Pol­ska – Bia­ło­ruś, nadal nie wie­my ani ilu zamor­do­wa­nych na tere­nie tzw. Zachod­niej Bia­ło­ru­si nale­ży przy­pi­sać do list ofiar katyń­skich, ani gdzie ci ludzie zgi­nę­li, ani gdzie spo­czy­wa­ją ich szczątki.

Czy­taj dalej…
Miniatura_Opracowania naukowe

Marcin Kłodziński, Tczewski Panteon Katyński

Tczew­ski Pan­te­on Katyń­ski to nie­wiel­kich roz­mia­rów publi­ka­cja autor­stwa mło­de­go histo­ry­ka Mar­ci­na Kło­dziń­skie­go. Jak wska­zu­je sam autor, książ­ka powsta­ła, aby upa­mięt­nić te ofia­ry Zbrod­ni Katyń­skiej, któ­re przed woj­ną zwią­za­ne były z powia­tem tczew­skim. Autor zgro­ma­dził w swo­jej książ­ce nazwi­ska sześć­dzie­się­ciu czte­rech osób, dołą­cza­jąc doń krót­kie noty biograficzne. 

Czy­taj dalej…
Miniatura_Opracowania naukowe

Mečislav Borák, Ofiary Zbrodni Katyńskiej z obszaru byłej Czechosłowacji

Książ­ka autor­stwa Meči­sla­va Boráka jest ewe­ne­men­tem wśród pozy­cji biblio­gra­fii katyń­skiej nie tyle ze wzglę­du na toż­sa­mość auto­ra, cze­skie­go histo­ry­ka z Uni­wer­sy­te­tu Ślą­skie­go w Opa­wie, ale ze wzglę­du na pod­ję­tą przez nie­go pro­ble­ma­ty­kę: losy Ofiar Zbrod­ni Katyń­skiej, ofi­ce­rów i poli­cjan­tów – Pola­ków z Zaol­zia i innych miejsc (byłej) Cze­cho­sło­wa­cji, jak i Pola­ków, któ­rzy na Zaol­zie przy­by­li z przy­dzia­łem służ­bo­wym; wśród opi­sy­wa­nych posta­ci zna­leź­li się tak­że Cze­si przed woj­ną miesz­ka­ją­cy w Rzeczypospolitej.

Czy­taj dalej…
Miniatura_Opracowania naukowe - Źródła

Mord w Lesie Katyńskim. Przesłuchania przed amerykańską komisją Maddena w latach 1951–1952, tom 2

W pla­nach władz ZSRR Zbrod­nia Katyń­ska mia­ła być na zawsze ukry­ta, wyci­szo­na, zapo­mnia­na. W tota­li­tar­nym pań­stwie, rzą­dzo­nym przez Sta­li­na, teo­re­tycz­nie żad­na infor­ma­cja o losie tysię­cy Pola­ków nie mia­ła moż­li­wo­ści ujrze­nia świa­tła dzien­ne­go. Jak zatem poja­wi­ły się podej­rze­nia tego strasz­ne­go scenariusza?

Czy­taj dalej…
Miniatura_Opracowania naukowe

Rosja a Katyń, redakcja Anna Dzienkiewicz

Gdy­by trze­ba było wybrać jeden spo­śród zgro­ma­dzo­nych w Biblio­gra­fii Katyń­skiej tytu­łów jako lek­tu­rę wpro­wa­dza­ją­cą do zagad­nie­nia Zbrod­ni Katyń­skiej, praw­do­po­dob­nie była­by to anto­lo­gia Rosja a Katyń, wyda­na przez Ośro­dek Kar­ta. Opra­co­wa­nie pozwa­la poznać pod­sta­wo­we fak­ty, oto­czyć je kon­tek­sta­mi spo­łecz­ny­mi i kulturowymi.

Czy­taj dalej…
Miniatura_Opracowania naukowe - Świadectwa i wspomnienia

Stefan Melak, Katyń

Wydaw­nic­twa włą­czo­ne w poczet Biblio­gra­fii Katyń­skiej cechu­je pew­na oso­bli­wość. Im star­sze, tym mniej w nich szcze­gó­ło­wych infor­ma­cji – deta­le tra­fia­ły bowiem do bada­czy dopie­ro pod wpły­wem demo­kra­tycz­nych prze­mian. Choć i dziś trud­no uznać, że prze­ka­za­no histo­ry­kom i rodzi­nom ofiar wszyst­kie infor­ma­cje. War­to jed­nak czy­tać katyń­skie archi­wa­lia pod innym kątem: jako świa­dec­two sta­nu ducha osie­ro­co­nych poko­leń, doku­men­ty wal­ki o praw­dę i wyraz oso­bi­stej odwa­gi auto­rek i auto­rów, jak rów­nież dowód na try­umf wol­nej myśli nad tota­li­tar­ną inży­nie­rią społeczną.

Czy­taj dalej…
Miniatura_Opracowania naukowe

Śladem zbrodni katyńskiej, pod redakcją Zuzanny Gajowniczek

14 paź­dzier­ni­ka 1992 roku przed­sta­wi­ciel ówcze­sne­go pre­zy­den­ta Rosji, Bory­sa Jel­cy­na, na ręce Lecha Wałę­sy prze­ka­zał „kopie dotych­czas naj­ści­ślej strze­żo­nych doku­men­tów o zbrod­ni katyń­skiej”. Doku­men­ty te potwier­dzi­ły w znacz­nej mie­rze posia­da­ną już wte­dy wie­dzę o wymor­do­wa­niu pol­skich jeń­ców, jed­nak – jak zauwa­ża autor wstę­pu Jędrzej Tuchol­ski – „infor­ma­cja o wymor­do­wa­niu więź­niów z zachod­nich obwo­dów USRR i BSRR była pierw­szym sygna­łem tej ponu­rej sprawy”.

Czy­taj dalej…
Miniatura_Opracowania naukowe

Władimir Abarinow, Oprawcy z Katynia

Opraw­cy z Katy­nia rosyj­skie­go dzien­ni­ka­rza i repor­te­ra Wła­di­mi­ra Aba­ri­no­wa to książ­ka pozwa­la­ją­ca zro­zu­mieć isto­tę zła, jakie doko­na­ło się w katyń­skim lesie i w innych miej­scach kaź­ni. Potę­ga owe­go zła, okru­cień­stwa, urzę­do­wej hipo­kry­zji i poli­tycz­ne­go kłam­stwa jest wszechogarniająca.

Czy­taj dalej…
Miniatura_Opracowania naukowe

Wojciech Materski, Katyń. Od kłamstwa ku prawdzie

Los badań nauko­wych oraz publi­ka­cji histo­rycz­nych czę­sto zda­je się roz­cią­gać dale­ko poza autor­skie zamia­ry i wsku­tek upły­wu cza­su zyski­wać nowe sen­sy. Publi­ka­cje po latach sta­ją się nie tyl­ko źró­dłem wie­dzy, ale też świa­dec­twem epo­ki i doku­men­tem sta­rań o reali­za­cję postu­la­tów auto­rek i auto­rów. Wła­śnie tak moż­na dziś czy­tać Katyń. Od kłam­stwa ku praw­dzie Woj­cie­cha Materskiego.

Czy­taj dalej…
Miniatura_Opracowania naukowe

Zbigniew W. Kowalewski, Sławomir M. Kozak, Z nieba do Nieba

Trud­no powie­dzieć, co w tej pozy­cji jest pierw­sze, a co dru­gie: czy książ­ka jest dodat­kiem do fil­mu, czy film jest ilu­stra­cją książ­ki. Jest i tak, i tak. Zarów­no dla tek­stu, jak i dla fil­mu wybra­no poety­kę impre­sji, war­stwa doku­men­ta­cyj­na współ­gra tutaj z ele­men­ta­mi spek­ta­klu, a rekon­struk­cja fak­tów sprzed dzie­się­cio­le­ci jest wspo­ma­ga­na domy­sła­mi co do prze­bie­gu wyda­rzeń historycznych.

Czy­taj dalej…
Miniatura_Publikacje Rodzin Katyńskich -- Opracowania naukowe

Żołnierze Korpusu Ochrony Pogranicza i Straży Granicznej – ofiary Zbrodni Katyńskiej

Opi­sy­wa­na publi­ka­cja sku­pia się na wybra­nych gru­pach – cho­dzi o żoł­nie­rzy Kor­pu­su Ochro­ny Pogra­ni­cza (KOP) i funk­cjo­na­riu­szy Stra­ży Gra­nicz­nej (SG). To oni, sto­ją­cy na stra­ży pol­skich gra­nic, za swo­ją służ­bę zapła­ci­li życiem tak­że jako ofia­ry Zbrod­ni Katyń­skiej. Poszcze­gól­ne tek­sty ukła­da­ją się w ich por­tret zbio­ro­wy. Zespół auto­rów poka­zu­je ich na sze­ro­kim pla­nie historycznym.

Czy­taj dalej…